adw. Wiktor Gamracki, Izba Adwokacka w Rzeszowie (RZE/Adw/382) · Stan prawny: październik 2026 · Ostatnia aktualizacja:
W skrócie: Spadek odrzuca się oświadczeniem złożonym przed notariuszem albo w sądzie rejonowym w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą. U notariusza kosztuje to ok. 61,50 zł plus wypisy, w sądzie 100 zł. Jeżeli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiadasz za długi do wartości odziedziczonego majątku.
Jeżeli termin się kończy, w spadku są długi albo trzeba odrzucić spadek także za dzieci, adwokat od spraw spadkowych w Rzeszowie pomoże ocenić sytuację i złożyć oświadczenie na czas, a gdy termin już minął, sprawdzi, czy można uchylić się od skutków jego przekroczenia.
Skutki odrzucenia spadku
Spadkobierca, który odrzucił spadek, jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 KC). Nie dostaje żadnej części majątku i nie odpowiada za długi spadkodawcy. Jego miejsce zajmują jego zstępni, a gdy ich nie ma, kolejni spadkobiercy ustawowi. Dlatego przy spadku z długami odrzuca zwykle cała rodzina, pokolenie po pokoleniu.
Spadek odrzuca się w całości, nie można odrzucić tylko części majątku. Oświadczenie złożone pod warunkiem albo z zastrzeżeniem terminu jest nieważne (art. 1018 § 1 KC). Oświadczenia nie można też odwołać (art. 1018 § 2 KC); wyjątkiem jest uchylenie się od jego skutków z powodu błędu lub groźby, opisane niżej.
Termin: 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu
Oświadczenie można złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 KC).
- Dziecko lub małżonek zmarłego dowiaduje się o powołaniu zwykle w dniu śmierci albo zaraz po niej.
- Dalsi spadkobiercy dowiadują się dopiero wtedy, gdy bliższy spadkobierca odrzuci spadek i się o tym dowiedzą. Przykład: syn odrzucił spadek 1 czerwca, a jego dorosła córka dowiedziała się o tym 10 czerwca. Jej termin upływa 10 grudnia.
- Spadkobierca testamentowy liczy termin od dnia, w którym dowiedział się o testamencie.
Do zachowania terminu wystarczy złożenie w sądzie przed jego upływem wniosku o odebranie oświadczenia, nawet jeżeli sąd wyznaczy posiedzenie później (art. 1015 § 1¹ KC). U notariusza oświadczenie trzeba złożyć przed upływem terminu.
Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC). Odpowiadasz wtedy za długi tylko do wartości aktywów spadku ustalonej w spisie inwentarza albo wykazie inwentarza, ale nadal możesz być pozwany przez wierzycieli i musisz wykazać to ograniczenie.
Gdzie złożyć oświadczenie i ile to kosztuje
| Notariusz | Sąd rejonowy | |
|---|---|---|
| Gdzie | dowolna kancelaria notarialna w Polsce | sąd rejonowy właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu |
| Jak | osobiście, notariusz sporządza protokół i przesyła go do sądu spadku | składasz wniosek o odebranie oświadczenia, sąd wzywa na posiedzenie, na którym składasz oświadczenie |
| Koszt | taksa maks. 50 zł netto + 23% VAT (61,50 zł) oraz wypisy | opłata 100 zł od wniosku |
| Czas | zwykle jedna wizyta, często tego samego lub następnego dnia | od kilku tygodni do kilku miesięcy oczekiwania na posiedzenie |
Kilka osób może złożyć oświadczenia podczas jednej wizyty u notariusza albo jednym wnioskiem w sądzie (tzw. wspólny wniosek), ale każdy składa własne oświadczenie.
Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka
Od 15 listopada 2023 r. rodzice w typowej sytuacji nie potrzebują zgody sądu. Jeżeli dziecko zostało powołane do spadku dlatego, że wcześniej odrzucił go jego rodzic, rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zezwolenia sądu opiekuńczego, jeżeli działają zgodnie (art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Najczęściej oboje rodzice składają oświadczenie za dziecko u notariusza od razu po odrzuceniu spadku przez siebie.
Zgoda sądu opiekuńczego nadal jest potrzebna, gdy rodzice się nie zgadzają albo gdy dziecko dziedziczy z innego powodu, np. bezpośrednio po zmarłym rodzicu lub z testamentu. Wtedy termin 6 miesięcy zawiesza się na czas postępowania o zezwolenie (art. 1015 § 1² KC), więc wniosek do sądu opiekuńczego trzeba złożyć przed upływem terminu.
Wzór wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku
W sądzie nie wysyła się samego oświadczenia. Składa się wniosek, a oświadczenie odbiera sąd na posiedzeniu. Do notariusza wystarczy przyjść z dowodem osobistym, aktem zgonu i danymi wymienionymi we wzorze; notariusz sam sporządzi protokół.
[Miejscowość], [data] Sąd Rejonowy w [miejscowość] Wydział Cywilny [adres sądu] Wnioskodawca: [imię i nazwisko], [adres], PESEL [numer] WNIOSEK O ODEBRANIE OŚWIADCZENIA O ODRZUCENIU SPADKU Wnoszę o odebranie ode mnie oświadczenia o odrzuceniu spadku po [imię i nazwisko spadkodawcy], zmarłym/zmarłej dnia [data] w [miejscowość], ostatnio zamieszkałym/zamieszkałej w [adres]. O tytule swojego powołania do spadku dowiedziałem/dowiedziałam się dnia [data] [np. w dniu śmierci spadkodawcy / w dniu, w którym dowiedziałem się o odrzuceniu spadku przez …]. Jestem powołany/powołana do spadku z [ustawy / testamentu z dnia …]. Znani mi spadkobiercy ustawowi spadkodawcy: 1. [imię i nazwisko, adres, stopień pokrewieństwa] 2. [imię i nazwisko, adres, stopień pokrewieństwa] Znane mi testamenty spadkodawcy: [brak / testament z dnia …, przechowywany …] Załączniki: 1. Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy 2. Dowód uiszczenia opłaty sądowej 100 zł [Podpis]
We wniosku należy wskazać wszystkich znanych spadkobierców ustawowych i wszystkie znane testamenty, także te, które uważasz za nieważne.
„Zrzeczenie się spadku” a odrzucenie spadku
Po śmierci spadkodawcy nie można „zrzec się spadku”, można go tylko odrzucić. Wiele osób używa tych określeń zamiennie, ale prawnie to różne instytucje:
| Odrzucenie spadku | Zrzeczenie się dziedziczenia | |
|---|---|---|
| Kiedy | po śmierci, w ciągu 6 miesięcy | za życia przyszłego spadkodawcy |
| Forma | oświadczenie przed notariuszem lub w sądzie | umowa z przyszłym spadkodawcą w formie aktu notarialnego (art. 1048 KC) |
| Zachowek | brak | brak (zrzekający traci też prawo do zachowku) |
| Zstępni | dziedziczą w miejsce odrzucającego, chyba że też odrzucą | zrzeczenie obejmuje też zstępnych zrzekającego, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 1049 § 1 KC) |
Jeżeli szukasz wzoru „zrzeczenia się spadku” po śmierci bliskiej osoby, potrzebujesz w praktyce wzoru wniosku o odrzucenie spadku powyżej.
Gdy termin minął: uchylenie się od skutków
Przekroczenie 6 miesięcy nie zawsze zamyka sprawę. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył oświadczenia w terminie, może uchylić się od skutków niezachowania terminu (art. 1019 § 2 KC). Najczęstszy przykład to błąd co do składu spadku, gdy spadkobierca mimo dochowania należytej staranności nie wiedział o długach spadkodawcy.
- Uchylenie się następuje przed sądem, z jednoczesnym złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku, i wymaga zatwierdzenia przez sąd.
- Trzeba działać w ciągu roku od wykrycia błędu albo ustania groźby.
- Sama nieznajomość przepisów o terminie nie jest błędem, który to uzasadnia.
Ta sama procedura służy do uchylenia się od skutków już złożonego oświadczenia, jeżeli zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby (art. 1019 § 1 KC).
Kiedy wierzyciel może zakwestionować odrzucenie
Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem własnych wierzycieli, np. żeby komornik nie zajął odziedziczonego mieszkania, każdy wierzyciel, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia, może żądać uznania odrzucenia za bezskuteczne wobec siebie (art. 1024 § 1 KC). Ma na to 6 miesięcy od dowiedzenia się o odrzuceniu, nie później niż 3 lata od odrzucenia (art. 1024 § 2 KC).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile mam czasu na odrzucenie spadku?
6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku. Dla dzieci i małżonka zmarłego to zwykle dzień śmierci, dla dalszych krewnych dzień, w którym dowiedzieli się o odrzuceniu spadku przez bliższego spadkobiercę.
Gdzie pobrać wniosek o odrzucenie spadku?
Nie ma urzędowego formularza. U notariusza wniosek nie jest potrzebny, bo notariusz sporządza protokół. W sądzie można skorzystać ze wzoru zamieszczonego w tym artykule.
Ile kosztuje odrzucenie spadku?
U notariusza taksa wynosi maksymalnie 50 zł netto plus VAT, czyli 61,50 zł, do tego wypisy. W sądzie opłata wynosi 100 zł. U notariusza nie płaci się dodatkowo opłaty sądowej.
Czy można złożyć wspólny wniosek o odrzucenie spadku?
Tak. Kilku spadkobierców może złożyć oświadczenia podczas jednej wizyty u notariusza albo jednym wnioskiem w sądzie, ale każdy składa własne oświadczenie.
Czy rodzic potrzebuje zgody sądu, żeby odrzucić spadek za dziecko?
Od 15 listopada 2023 r. nie, jeżeli dziecko jest powołane do spadku wskutek odrzucenia go przez rodzica, a rodzice działają zgodnie. W innych sytuacjach zgoda sądu opiekuńczego jest nadal wymagana.
Co się stanie, jeżeli nie złożę oświadczenia?
Przyjmiesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiadasz za długi do wartości odziedziczonego majątku, ale nadal jesteś spadkobiercą i wierzyciele mogą kierować do Ciebie żądania.
Pomoc przy odrzuceniu spadku
Adwokat Wiktor Gamracki pomaga ustalić, czy opłaca się odrzucić spadek, przygotowuje oświadczenia dla całej rodziny, w tym dla małoletnich, i prowadzi sprawy o uchylenie się od skutków niezachowania terminu. Kancelaria działa stacjonarnie w Rzeszowie (ul. Hanasiewicza 4) i online.
Zadzwoń: +48 796 587 650 Umów konsultację
Zobacz także: Prawo spadkowe – adwokat w Rzeszowie, Czy darowizna za życia wchodzi w skład spadku, Wydziedziczenie dziecka.