W polskim prawie to co potocznie nazywa się „deportacją" funkcjonuje formalnie jako decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu — regulowana przez ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Decyzja taka nie jest ostateczna — cudzoziemiec ma prawo się od niej odwołać, ale termin na podjęcie działania jest bardzo krótki.
Jeśli otrzymałeś decyzję o zobowiązaniu do powrotu lub potrzebujesz pomocy w legalizacji pobytu, zapraszamy do skorzystania z oferty naszej kancelarii w zakresie prawa imigracyjnego.
Kiedy wydawana jest decyzja o zobowiązaniu do powrotu — art. 302 ustawy o cudzoziemcach
Zgodnie z art. 302 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu do powrotu wydaje się cudzoziemcowi między innymi gdy przebywa lub przebywał na terytorium Polski bez ważnej wizy lub innego wymaganego dokumentu, nie opuścił Polski po wykorzystaniu dopuszczalnego okresu pobytu w ramach 180 dni (wiza Schengen, ruch bezwizowy lub wiza krajowa), wykonuje lub wykonywał pracę bez odpowiedniego zezwolenia, lub gdy jego dalszy pobyt stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego.
Art. 303 ustawy wskazuje grupy cudzoziemców, wobec których postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu nie wszczyna się lub które się umarza — ochrona ta wynika z międzynarodowych standardów praw człowieka i prawa UE, m.in. w przypadku osób objętych ochroną międzynarodową.
Termin dobrowolnego wyjazdu — 8 do 30 dni
Zgodnie z art. 315 ustawy o cudzoziemcach w decyzji o zobowiązaniu do powrotu określa się termin dobrowolnego wyjazdu wynoszący od 8 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. W niektórych przypadkach — gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego — termin dobrowolnego wyjazdu nie jest określany wcale, a decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Odwołanie od decyzji — termin 7 dni (art. 321 ustawy)
To najważniejsza informacja praktyczna. Zgodnie z art. 321 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec ma tylko 7 dni od dnia doręczenia decyzji na złożenie odwołania — do Komendanta Głównego Straży Granicznej (gdy decyzję wydała Straż Graniczna) lub do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (gdy decyzję wydał wojewoda). Dzień doręczenia nie wlicza się do terminu, a jeśli ostatni dzień przypada na dzień wolny od pracy — termin przedłuża się do najbliższego dnia roboczego.
Odwołanie należy oprzeć na art. 321 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 127–129 KPA i powinno zawierać żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji, dokładne uzasadnienie wraz z dowodami (dokumenty potwierdzające legalny pobyt, pracę, naukę lub więzi rodzinne) oraz — jeśli zachodzi taka potrzeba — wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia odwołania.
Ważne: samo wniesienie odwołania nie wstrzymuje automatycznie wykonania decyzji. Konieczne jest dodatkowo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Skutki ostateczności decyzji — art. 307 ustawy o cudzoziemcach
Zgodnie z art. 307 ustawy w dniu, w którym decyzja o zobowiązaniu do powrotu stanie się ostateczna, z mocy prawa następuje unieważnienie wizy krajowej oraz wygaśnięcie zezwolenia na pobyt czasowy i zezwolenia na pracę. To dodatkowy powód, dla którego skuteczne i terminowe odwołanie ma kluczowe znaczenie — bezczynność prowadzi do automatycznej utraty wszystkich dotychczasowych uprawnień pobytowych.
Inne sposoby obrony i legalizacji pobytu
Obok odwołania od decyzji cudzoziemiec może rozważyć kilka innych ścieżek prawnych.
Wniosek o ochronę międzynarodową — osoby pochodzące z krajów objętych konfliktem lub prześladowane politycznie, religijnie czy rasowo mogą ubiegać się o status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Złożenie takiego wniosku może wpłynąć na dalszy bieg postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu.
Legalizacja pobytu — uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy (w celach zarobkowych, studenckich lub rodzinnych) lub pobyt stały po latach legalnego przebywania w Polsce. Dla obywateli Ukrainy szczególne znaczenie mają przepisy specjalne dotyczące legalizacji pobytu wprowadzone w związku z sytuacją wojenną, a także Karta Polaka — która może otwierać szybszą ścieżkę do pobytu stałego.
Argumenty humanitarne i rodzinne — choroby przewlekłe, integracja dziecka w polskim systemie edukacyjnym lub silne więzi rodzinne w Polsce mogą być uwzględnione przy rozpatrywaniu sprawy i wpłynąć na decyzję organu.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Ile mam czasu na odwołanie od decyzji o zobowiązaniu do powrotu?
7 dni od dnia doręczenia decyzji — zgodnie z art. 321 ustawy o cudzoziemcach. Termin jest bezwzględnie obowiązujący.
Do kogo składa się odwołanie?
Do Komendanta Głównego Straży Granicznej (jeśli decyzję wydała Straż Graniczna) lub do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (jeśli decyzję wydał wojewoda) — za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
Czy złożenie odwołania automatycznie wstrzymuje wykonanie decyzji?
Nie. Konieczne jest dodatkowo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia odwołania.
Jaki jest termin na dobrowolny wyjazd po decyzji?
Od 8 do 30 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 315 ustawy o cudzoziemcach). W niektórych przypadkach termin nie jest wyznaczany, a decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Co się dzieje z wizą i zezwoleniem na pracę po ostatecznej decyzji?
Z mocy prawa wygasają — wiza krajowa, zezwolenie na pobyt czasowy i zezwolenie na pracę unieważniają się automatycznie w dniu, w którym decyzja staje się ostateczna (art. 307 ustawy).
Jakie dokumenty pomagają w obronie przed deportacją?
Paszport lub dokument podróży, umowy o pracę lub zaświadczenia edukacyjne, dokumentacja medyczna (jeśli dotyczy) oraz dowody więzi rodzinnych w Polsce.
Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie cudzoziemca?
Otrzymanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu wymaga natychmiastowego działania — termin na odwołanie wynosi tylko 7 dni. Kancelaria Adwokacka Adwokata Wiktora Gamrackiego w Rzeszowie specjalizuje się w prawie imigracyjnym i oferuje kompleksową pomoc prawną w zakresie prawa imigracyjnego — w tym przygotowanie odwołań, wnioski o legalizację pobytu, Kartę Polaka i obywatelstwo polskie.
Telefon: +48 796 587 650 Adres: ul. Hanasiewicza 4, Rzeszów Konsultacje: osobiście, telefonicznie lub online
